Jus soli i jus sanguinis: jak państwa decydują, kto jest ich obywatelem

Dwie zasady dzielą prawa obywatelskie świata. Większość państw je łączy, a wiedza o tym, które połączenie dotyczy Państwa rodziny, odpowiada na pytania, za których wyjaśnienie ludzie w przeciwnym razie płacą znaczne sumy.

Jus sanguinis — prawo krwi

Obywatelstwo podąża za rodzicem. To dominująca zasada w Europie, Azji i znacznej części Afryki. Wartość tkwi w jej odmianach:

• Ile pokoleń za granicą linia przetrwa. Niektóre państwa przekazują obywatelstwo bez końca w nieprzerwanej linii; inne odcinają je po jednym pokoleniu urodzonym poza krajem.
• Czy wymagana jest rejestracja i do kiedy. Przeoczone okno może zakończyć uprawnienie, które inaczej by istniało.
• Czy linia prowadzi przez matki w przypadku urodzeń sprzed daty reformy. Wiele państw wyrównało to dopiero w dwudziestym wieku, a przepisy przejściowe często pozwalają na roszczenia, które dawna zasada blokowała.
• Czy przodek utracił obywatelstwo przed urodzeniem dziecka — przez naturalizację gdzie indziej, w epoce, gdy oznaczało to automatyczną utratę. To najczęstszy powód, dla którego obiecujące roszczenie z tytułu pochodzenia upada.

Jus soli — prawo ziemi

Obywatelstwo podąża za urodzeniem na terytorium. Bezwarunkowe w mniejszej grupie państw, głównie w obu Amerykach. Warunkowe w wielu innych: urodzenie na terytorium plus legalnie przebywający rodzic, albo plus okres zamieszkania dziecka, albo plus rejestracja w określonym wieku.

Rzeczywistość mieszana

Większość państw stosuje pochodzenie jako zasadę podstawową i dodaje ograniczone przepisy dotyczące ziemi — zwykle by zapobiegać bezpaństwowości lub przyznające uprawnienie dzieciom, które tam się urodziły i tam dorastają. Wielka Brytania, Irlandia, Australia i inne państwa przeszły od bezwarunkowych do warunkowych zasad dotyczących ziemi w pamięci żyjących, co oznacza, że rok urodzenia ma takie samo znaczenie jak miejsce.

Co z tym zrobić

Zmapować rodzinę. Miejsca urodzenia dziadków i pradziadków, daty emigracji, czy i kiedy się naturalizowali gdzie indziej, oraz czy linia prowadzi przez matkę przed reformą wyrównującą. Ta mapa odpowiada na pytanie, czy uprawnienie istnieje, i jest zbudowana z dokumentów, a nie z pamięci.

Tam, gdzie istnieje, jest najlepszą drogą w całej tej dziedzinie: bez inwestycji, bez ryzyka programowego, z obywatelstwem, którego nikt nie może scharakteryzować jako kupionego, i często z paszportem UE za cenę poszukiwań archiwalnych. Należy ją wyczerpać, zanim rozważy się cokolwiek z innych stron.